mim2p2
 
         
k26
 
             
  zestwP26          
stipP8
Aan de Jodenstraat 22 bevindt zich het Museum De Historische Drukkerij. Het bijzondere museum is gelegen in het hart van de Maastrichtse binnenstad en bevindt zich achter de gevel met de blauwe deur op nummer 22 bestaande uit een rijksmonument met overdekte binnenplaats en kapel.   
De kapel is één van de weinige nog bestaande Vincentiuskapellen in ons land . De Vincentius kapel is van buitengewoon belang vanwege het feit dat het gebouw een grote sociaal-culturele en architectonische ensemblewaarde vertegenwoordigt het is één van de vroegste voorbeelden van de neogotische bouwstijl in Nederland. Het gebouw is omstreeks 1850 door de Duitse architect Carl Weber gebouwd, enkele jaren voor het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland (1853), opgetrokken in opdracht van monseigneur Rutten achter zijn woonhuis.  Deze katholieke priester, een bekende voorvechter van de verbetering van de leefomstandigheden van het arbeidersproletariaat van de Maastrichtse aardewerk- en glasindustrie, woonde van 1840 tot 1850 in het huis aan de Jodenstraat 22. Hij was zeer begaan met het lot van arme kinderen en liet in de tuin achter zijn woonhuis een school en kapel bouwen. De Kapel heeft weliswaar zijn religieuze functie verloren, het ensemble van woonhuis, binnenplaats, kapel bestaat nog steeds. Daarnaast heeft het gebouw grote ensemblewaarde als onderdeel van de oude binnenstad van Maastricht. De kapel maakt om deze reden ook onderdeel uit van het beschermd stadsgezicht.

De Historische Drukkerij
Tezamen met het woonhuis en de binnenplaats vormt de kapel de huisvesting van het Museum de Historische Drukkerij. Het museum vertelt de drukgeschiedenis van de stad Maastricht en gaat terug in de tijd begin 15e  eeuw de ‘uitvinding van de boekdrukkunst in West Europa. Maastricht heeft tot het derde kwart van deze eeuw een bloeiende drukkerstraditie gekend. We denken aan Lyter Nypels ,met de vermaarde typograaf Charles Nypels, aan Boosten & Stols met de typograaf Stols en de van Aelst drukkerij.
De eerste drukker die zich hier binnen de stadsmuren mocht vestigen was Jacob Bathen drukker en boekverkoper uit Leuven in het jaar 1551.  In die tijd heerste er een felle concurrentie strijd tussen de schrijfateliers die boeken met de hand copieërden (overschreven)en de drukkers , zij werden gezien als de vervalsers , ze konden immers van het zelfde exemplaar meerdere exemplaren afdrukken .  De drukkers werden door hun concurrenten zo lang mogelijk buiten de stadsmuren gehouden.
In het museum bevindt zich onder meer een unieke oude drukkerij van rond het jaar 1900 en in het kapelgebouw zijn er bijzondere collecties, waar de druk- en de prentkunst centraal staan.   Op de begane grond van het kapelgebouw bevindt zich de Regout drukwerkplaats (uit 1860) deze toont en vertelt het verhaal van de transfer-druk van de keramische industrie in Maastricht.   Op de eerste verdieping is er een bijzondere collectie kunst te zien van de kunstenaar Rene Glaser. Tijdens een rondleiding wordt aan de hand van verschillende materialen, gereedschappen, drukpersen en prenten een historisch overzicht gegeven van de ontwikkeling van de druk- en prent kunst ‘van boekblok tot de ets van Rembrandt en de lithodruk van Toulouse Lautrec.

De Regout drukwerkplaats (1860)
De Regout drukwerkplaats toont en vertelt het verhaal van de transfer-druk van de keramische industrie in Maastricht. Tijdens een rondleiding wordt aan de hand van materialen, gereedschappen inzicht gegeven in de technische en artistieke kanten. De erfgoedcollectie toont deze drukgeschiedenis van de stad Maastricht
Het museum laat in het kapelgebouw een drukwerkplaats anno 1860 zien, waarbij een originele handpersmachine voor kopergravuredruk van Petrus Regout een hoofdrol speelt .  Deze unieke pers, die het museum in haar bezit heeft is speciaal voor deze vaste opstelling vakkundig gerestaureerd.  De werkplaats toont o.a. het specifieke drukprocedé van de drukdecors (transfers), waarbij de kopergravure druktechniek wordt gebruikt. Tranfers worden gebruikt om afbeeldingen op keramische producten, zoals koppen,schotels, borden enz. over te brengen. De koperen gravure platen werden getekend en gegraveerd door kunstenaars en afgedrukt met speciale inkten op geprepareerd dun papier door middel van de kopergravure drukpers. Daarna worden de afbeeldingen losgeknipt en aangebracht op de met glazuur bespoten keramische producten, waarna  ze in de oven worden gebakken op 1200 graden Celsius. Het transfer papier verbrandt en de speciale drukinkt van de afbeelding wordt als het ware in het glazuur gebakken. De productie oplage van de drukdecors voor 1900 uitgevoerd met de handgravure pers bedroeg 500 afdrukken per dag. Na 1910 kwamen er cilinder persen met een oplage van 4800 afdrukken per dag.
De eerste gravures werden door Regout betrokken uit Engeland.  De eerste graveur die werkte bij de aardewerkfabriek in 1843 was Peter Schellenbach een Duitse graveur die tevens drukker was. Hij kreeg de opdracht om bij Regout de drukkerij in te richten en op te starten.  Later werden door de aardewerkfabrieken Regout/ Sphinx en Société Céramique ook graveurs uit Nederland aangenomen.

 
 
drukP26
           
  mmP26    
           
inP26  
     
  dmmmP26  
     
 
       
         
     
 

Enkele begrippen
Hoogdruk:

Blokboek
Een techniek waarbij uit een houten blok een hele pagina zowel de tekst als de afbeeldingen werden gesneden. De niet af te drukken delen werden weggesneden.

Boekdruk
Het drukken van boeken door losse gegoten loden letters eventueel in combinatie met beeldmateriaal.

Lettergieten
Het vervaardigen van losse loden letters door lood te gieten in lettermallen (matrijzen).

Houtsnede
Manuele hoogdruktechniek in hout; met mes of guts wordt een tekening in spiegelbeeld in hout uitgesneden.

Houtgravure
Een bijzondere vorm van de houtsnede. Met een burijn wordt in kops hout een afbeelding gegraveerd. Met de burijn kunnen de fijnste lijnen en arceringen worden gemaakt, die halftonen suggereren.

Galvano
Electrochemisch procedé voor het maken van duplicaten van hoogdruk-drukplaten: zetsel, etsingen, houtsneden enz. Van het origineel wordt een afdruk van bijenwas gemaakt die vervolgens in een galvanisch bad wordt gehangen.

Lijncliché
Geëtste drukplaat naar een lijnorigineel. Door middel van de fotografie (reprografie)  werd het negatief van het lijnorigineel gekopieerd op een lichtgevoelig gemaakte koper- of zinken plaat.

Autotypie
Fotografische methode om een gerasterd negatief te vervaardigen voor het drukken van halftonen (foto’s, schilderijen enz.) in boekdruk.

Diepdruk:

Kopergravure
Methode om met de hand diepdrukplaten te maken. Met een burijn wordt een tekening gegraveerd in een koperen plaat. De lijnen worden met een tampon ingeïnkt en vervolgens afgedrukt.

Ets
Chemisch procedé voor het aanbrengen van verdiepingen in een metalen drukplaat door het inwerken van zuren. Een met etsgrond bedekte metalen plaat (zink, ijzer, koper) wordt betekend. Om in de afdruk verschillen van licht en donker te verwezenlijken wordt in fasen gewerkt.

Droge naald
Een directe methode waarbij een tekening met een stalen pen in een koperen plaat wordt gekrast waardoor een braam wordt gevormd. In druk hebben lijnen de voor de droge naald karakteristieke onscherpe contour.

Aquatint
Schetstechniek, waarmee het effect kan worden bereikt van een met penseel en waterverf gewassen tekening.

Heliogravure (lichtgravure)
Manuele diepdruk techniek door fotografische beeldoverbrenging. Door middel van een halftoon negatief wordt het beeld overgebracht op een lichtgevoelig gemaakte koperen plaat.

Rakeldiepdruk
Industriële techniek, in navolging van de heliogravure, welke rotatief, met een diepdrukcilinder werkt.

Vlakdruk:

Lithografie
Vlakdruk methode d.m.v. steen of zinkplaat. De afbeelding wordt met vethoudende materialen getekend of geschilderd op een kalksteen of zinken plaat.

Chromolithografi
eMeerkleuren steendruk waarbij elke afzonderlijke kleur of tussentint met behulp van een aparte steen wordt gedrukt.

Lichtdruk
Kostbaar vlakdruk procedé voor de weergave van echte halftonen zonder raster. Gedrukt wordt van een gelatine reliëf op een tot 8 mm dikke vlakke glasplaat.

Offset
Indirecte machinale vlakdruk methode volgens een rotatie systeem dat werkt met een tegendruk cilinder waarop een rubberen doek is gespannen. Gedrukt wordt van een dunne aluminium plaat.